Lęk i niepokój
Gdy boję się o przyszłość
5 kazań mówi do tej sytuacji.
Kazanie na Oczyszczenie NMP rozważa ukrytość i nagłość Bożych nawiedzin. Newman ukazuje, jak Bóg działa w historii cicho i niewidocznie, a Jego przyjście — jak kiedyś do Świątyni — może zaskoczyć nawet pobożnych. Prawdziwa pobożność polega na gotowości i czujności, nie na pewności, że się Go rozpozna.
„Królestwo Boże nie przychodzi dostrzegalnie.”
Przedmowa wydawcy W.J. Coplanda opisuje historię i doniosłość Kazań parafialnych Newmana (1825–1843), które odpowiadały na głębokie moralne, intelektualne i duchowe potrzeby czytelników, pogłębiając wiarę i samowiedzę. Copland podkreśla, że kazania działały jak zaczyn w religijnej myśli Kościoła anglikańskiego i wskazuje na ich prorocki wymiar ostrzegający przed przyszłymi próbami. Ponowne wydanie kierowane jest do kolejnych pokoleń z nadzieją analogicznych owoców duchowych.
„Odpowiadały one wówczas na bardzo rzeczywiste i wielkie potrzeby moralne, intelektualne i duchowe człowieka — przydając głębi, precyzji i rozległości jego wierze oraz rozumieniu tajemnic Bożych,”
Newman rozważa paradoks lęku przed przyjściem Chrystusa u tych, którzy równocześnie modlą się „Przyjdź Królestwo Twoje". Bojaźń sądu u człowieka szczerze wierzącego jest znakiem zdrowego sumienia, nie zwątpienia. Modlitwa eschatologiczna zakłada gotowość stawienia się przed Bogiem z niepokalanym sumieniem.
„To znaczy: nie modlimy się, by po prostu skrócił świat, lecz — by tak się wyrazić — by przyśpieszył bieg czasu i popędził koła swego rydwanu.”
Kazanie o małej liczbie wybranych: Newman obala predestynacjonizm i samowystarczalną pewność zbawienia, wskazując, że tajemnica wyboru jest zakryta. Właściwą postawą jest wytrwałość w biegu, a nie analiza własnej selekcji. Fakt, że wybranych jest mało, powinien wzbudzać pobożny lęk i gorliwość, nie presję ani pychę.
„Nie wiemy ani wiedzieć nie możemy, kogo Bóg wybrał do zbawienia; i dopóki to rozumiemy i mamy to przed oczyma, nie będziemy się wynosić ponad siebie ani nie będziemy surowi i krytyczni wobec innych,”
Druga część kazania o papieżu i rewolucji rozważa los doczesnej władzy papieskiej w obliczu rewolucji politycznej i rozważa dwa scenariusze: trwanie władzy świeckiej Stolicy lub jej utrata. Newman dowodzi, że Kościół nie zależy od żadnego układu politycznego i jest niezniszczalny, bo nie jest tworem czasu i miejsca. Kazanie kończy się wezwaniem do modlitwy za papieża.
„Kościół nie jest stworzeniem czasu i miejsca, świeckiej polityki ani kaprysu tłumu.”